Mfumo › Sehemu III · Kanuni ya utawala
Nani anaweka uzito, na jinsi utekaji unavyozuiliwa
Uzito huwekwa kwa kura, mstari wa msingi wa fundisho zima. Thamani ya mtu binafsi ni ya kibinafsi; lakini kura ya kidemokrasia huifanya thamani kuwa lengwa kwa ajili ya utawala, tendo lililotangazwa na lenye kufunga la kujitawala kwa pamoja, wala si sayansi ya Wema wala amri ya dikteta. Kura huchagua uzito wa kanuni ya jumla, uliofungwa kwa yaliyothibitishwa na kushikiliwa chini ya Mkataba; hupendelewa kuliko kifaa chochote kimoja cha uboreshaji si kwa sababu makundi ya watu yana hekima bali kwa sababu wapiga kura waliokosea wanaweza kurekebishwa kwa hoja ilhali mtawala aliyekosea anaweza kurekebishwa tu kwa mpasuko.
Utekaji ni tishio la kudumu, nao huzuiliwa kimuundo. Mrekebishaji ni asiye na uso, kila marekebisho huhesabiwa kwa kanuni iliyochapishwa, kamwe si kwa uso wa mtu, wala haujengi wafuasi wa upande; maafisa wake hushika mamlaka yaliyotenganishwa na utajirishaji wa binafsi (daftari lisilohamishika). Mlinzi wa kupinga tabaka tawala huchunguza wamiliki wa uwezo wa kukokotoa na wa mtaji wasije wakawa tabaka jipya ambalo dola ni kamati yake; kanuni za thamani zenyewe hukaguliwa ili kubaini kama zinasimba maslahi ya kundi moja kama wema wa wote; na hisani hufuatiliwa kama njia ya utekaji, kwa kuwa udhalimu hujificha chini ya sura ya matendo ya ukarimu.
Maana yake
§ hili linajibu swali lililo la kina zaidi ambalo dola inayotawala kwa thamani inakabiliana nalo, ni nani anayeamua kilicho na maana?, na jibu lake ni mstari wa kuanzisha. Je, mto safi una thamani kubwa kuliko uzalishaji wa kiwanda? Hakuna fomula inayolisuluhisha. Kwa hivyo jumuiya ya kisiasa hupiga kura juu ya uzito baina ya mhimili wa kiikolojia na ule wa kiuchumi, huku athari kwa kila mmoja, hifadhi za samaki zilizorejea, ajira zilizopotea, zikihesabiwa kwa uhakika. Ukadiriaji-idadi hukaa ndani ya athari iliyopimwa; ujumlishaji hukaa ndani ya kura. Walinzi wawili huifanya hii kuwa halisi. Mrekebishaji hana uso wa kibinafsi: ada ya kodi huhusishwa na kanuni iliyochapishwa, si na afisa ambaye angeweza kushawishiwa au kuogopwa. Na mfuatiliaji dhidi ya utwaaji huchunguza iwapo wamiliki wa uwezo-wa-kukokotoa na mtaji hawaandiki wenyewe kwa siri kanuni za thamani, umbo la kisasa la "dola ni kamati ya tabaka tawala".
Kwa nini Aksiakrasia inaihitaji
Kwa sababu "kutawala kwa thamani" huporomoka papo hapo aidha kuwa utawala wa wataalamu ("wataalamu watakokotoa kilicho na maana") au utawala wa umati ("kupiga kura juu ya kila kitu, pamoja na mambo ya hakika"), isipokuwa mtu achore mstari kwa usahihi. § hili lipo ili kufanya thamani iwe lengo-kwa-utawala, chaguo la pamoja lenye kufunga na halali, bila mfalme-mwanafalsafa anayedai kuujua Wema na bila wengi wanaopiga kura juu ya kilicho kweli.
Ikilinganishwa na mbinu nyingine
Dhidi ya mfalme-mwanafalsafa wa Plato, ambaye angetaka wenye hekima waujue Wema na kutawala kwa huo, kumekataliwa: uhalali si maarifa (Plato). Dhidi ya Mises, asemaye kwamba hakuna thamani ya pamoja itendekayo, kumejibiwa: kura iliyotangazwa juu ya athari zilizohesabiwa kwa uhakika ni vyote viwili (Mises). Dhidi ya utawala-wa-wengi mbichi na binamu yake futarchy ("piga kura juu ya thamani, weka dau juu ya imani"), ambaye silika yake, kutenganisha uthaminishaji na upimaji, Aksiakrasia inaishiriki lakini inaifunga chini ya Mkataba. Sharti ni la Konfusio: ni watu waliozuiwa na sheria wanaoaminiwa (Confucius). Kinachoiweka mipaka kura ni Mkataba, §16.