سامانه  ›  بخش IV · اقتصاد

محرک سرمایه و اعتبار

معنای آن

سرمایه بسیج می‌شود، نه احضار. بانک پس‌اندازهای بی‌کار را، آن سرمایه‌ی مرده را، به سازنده‌ای وام می‌دهد که به کارشان می‌گیرد: اعتبار سرمایه‌ی موجود را به کاربرد درمی‌آورد، آن را از هیچ نمی‌آفریند. درونِ مالیه همان درزِ کسب‌شده/ناکسب‌شده‌ای جاری است که در همه‌جا: بازده در ازای سازمان‌دادن و برعهده‌گرفتنِ خطرِ یک بنگاه کسب‌شده است؛ رانتِ کمیابیِ ناب بر سرمایه، بهره همچون خراج برای صِرفِ مالکیت، نه. و مالیه جایی است که شکنندگی پنهان می‌شود: برجی از دعاویِ مشتقه بر «همه‌ی ثروتی که تا ابد می‌توان تولید کرد» می‌تواند از ستانده‌ی واقعی که قرار است پاسخگویش باشد پیشی بگیرد. پس اهرم بر محورِ سامانه‌ای سقف می‌خورد، و تثبیت‌کننده‌ها پادچرخه‌ای و تعلیق‌پذیرند، هرگز به‌گونه‌ای مکانیکی در دلِ رکود سخت‌گیرتر نمی‌شوند، همان اشتباهی که قانونِ بانکِ 1844 کرد.

چرا ارزش‌سالاری به آن نیاز دارد

اقتصاد به بسیجِ سرمایه و جریانِ اعتبارش نیاز دارد، اما مالیه همچنین جایی است که رانتِ ناکسب‌شده بهتر از هرجا پنهان می‌شود و شکنندگی‌های کوچک در آن به بحران‌های سراسری انباشته می‌شوند. این § برای آن است که موتور را چرخان نگه دارد و در همان حال آن دو کاری را که مالیه بد انجام می‌دهد به انضباط بکشد: استخراجِ رانتِ کمیابی، و برساختنِ اهرمِ شکننده.

در مقایسه با رویکردهای دیگر

منطقِ سرمایه‌ی مرده و «اعتبار بسیج می‌کند نه می‌آفریند» از آنِ اسمیت است (اسمیت). مرگِ آسانِ رانت‌خوار، در کاربرد بر مالیه، از آنِ کینز است (کینز). دیدگاهِ شکنندگیِ درون‌زا پژواکِ فرضیه‌ی بی‌ثباتیِ مالیِ مینسکی است، ثبات همان اهرمی را می‌پرورد که پایانش می‌دهد. میانِ بانکداریِ آزاد (بی هیچ انضباط) و ملی‌سازیِ کاملِ اعتبار (هدایتی که آموزه از آن دست می‌شوید) می‌نشیند. توزیعی که خوراکش می‌دهد §14 است.