§9 · Kısım III

Epistemik alçakgönüllülük

Aksiyokrasi kendi aygıtını hafifçe tutar. Algılayıcı açığa çıkan etkileri okur, asla onların ardındaki üretici bilgiyi değil; yanılabilir bir aygıttır, asla İyi’nin bir yargıcı değil, ve yalnızca kanıtlanabiliri ölçerek değeri kısırlaştırmaktan anayasal olarak menedilmiştir. Kadimlerin teleolojisini benimser, gelişip serpilmenin esas olduğunu, onların bilgi kuramını ise reddederek: ruhları denetlemek yerine değer biçme yetisini besler ve hükmü oya geri döndürür.

Bundan iki koruma bariyeri doğar. Yönlendirilmemiş bölge bir keşif organıdır, yapısı gereği önsel puanlamadan muaftır, çünkü yalnızca etkileri önceden iyi olduğu bilinen yerde tanınan bir özgürlük hiç özgürlük değildir ve yönlendirme yalnızca oylanmış ağırlıkları yanlışlamaya yetecek büyük, çeşitlilikli bir yönlendirilmemiş bölge yaşadığı sürece meşrudur. Ve değer monokültürü kendini olumsuzlar: herhangi bir tek ekseni aşırıya itin ve, orantısız büyümüş bir beden gibi, bütün işlemez olur; sağlık, birçok eksen boyunca farklılıkların uyumudur, dolayısıyla kuşku uyandıracak ölçüde tekdüze bir okuma bir zafer değil, bir uyarıdır.

Ne anlama geliyor

Epistemik alçakgönüllülük, sensörün asla İyi’nin kendisini değil, etkileri okuması demektir. Bir politikanın yalnızlığı artırdığını, anlam ekseni üzerindeki bir etkiyi ölçebilir, ama anlamlı bir hayatın ne olduğunu ilan etmez; o hüküm kişiye ve oya kalır. İki korkuluk, alçakgönüllülüğe diş kazandırır. Yönlendirilmeyen alan: yeni bir sanat biçimi, bir alt kültür, kanıtlanmamış bir fikir önceden puanlanmaz, çünkü onun değeri tam da öngörülemez olandır ve yalnızca sonucun zaten iyi olduğu bilinen yerde tanınan bir özgürlük, hiç özgürlük değildir. Tek kültür karşıtı kural: tek bir "ekonomik" ekseni azamileştiren bir devlet, diğer dokuzunu soyar ve çöker, tümü kalp olup akciğeri olmayan bir beden gibi; bu yüzden sağlık, birçok eksen arasında bir uyumdur ve şüpheli biçimde tekdüze bir okuma, bir zafer değil bir uyarıdır.

Aksiyokrasinin buna neden ihtiyacı var

Çünkü iyi niyetli, değeri algılayan bir devlet, olabilecek en tehlikeli sansürcüdür; yalnızca gösterilebilir olanı ölçerek değeri kısırlaştırabilir ve her şeyi denenmeden önce puanlayarak keşfi dondurabilir. Bu §, alçakgönüllülüğü makineye yapısal olarak yerleştirmek için vardır, öyle ki alet, haritasını arazi ya da mevcut ağırlıklarını hakikat sanamasın.

Diğer yaklaşımlarla karşılaştırıldığında

James Scott’un "Devlet Gibi Görmek" eserindeki, okunaklı planın ölçemediği okunaksız hayatı yok ettiği yüksek modernist planlamaya karşı. Hayek’in bilgi sorununa ve yönlendirilmemiş bölge için koyduğu ilkeye (Hayek), ve Mill’in yanılabilirciliğine ve "yaşam deneylerine" (Mill) dayanır. Aristoteles’in teleolojisini, yani serpilmenin amaç olduğunu alır, epistemolojisini ise reddeder, ruhları denetlemeyi kabul etmez (Aristoteles). Doktrinin rakip düzenler arasında nihayet kendini nereye yerleştirdiği §23’tedir.

← §8 Bağlam içinde: Kısım III §10 →