سامانه › بخش II · بستر ارزش و سنجش آن
بستر (V1-V5)
بستر پنج لایه دارد. V1، مبدل ارزش: هر شخص، بنگاه، نهاد، بوم‌سازگان یا عاملی که ارزش را مصرف، دگرگون، آفرینش یا نابود می‌کند. V2، ارزش چندبُعدی: بردار-Æ ده‌محوره، که محورهایش متمایز می‌مانند و تنها از رهگذر وزن‌هایی که به شیوه‌ای دموکراتیک تعیین شده‌اند، برای تصمیم‌های عمومی مقایسه‌پذیر می‌شوند. V3، جریان ارزش: یک انتقال جهت‌دار با مبدأ، گیرنده، دلتای-Æ، هزینه، زمان، اطمینان، خاستگاه، و چرخه‌ای زیستی از بالقوه به برنامه‌ریزی‌شده و محقق‌شده تا بازنگرانه.
V4، ضدارزش: آسیب همچون ابژه‌ای درجه‌یک بازنموده می‌شود، و هرگز با تهاتر در برابر سود اقتصادی پنهان نمی‌گردد. V5، قاب ارزش: منظرِ حاکمی که یک کنشگر ارزش را از آن تفسیر می‌کند. شهروندان، خانواده‌ها، بنگاه‌ها، اجتماع‌ها و دولت، هر یک قاب خود را نگاه می‌دارند؛ قاب دولت حقیقتی در اوج نیست. وزن‌های رأی‌داده‌شدهٔ آن تصمیم‌های عمومی را مقید می‌کند، نه معنای خصوصی را.
معنای آن
یک نانوایی هر پنج لایه را ملموس می‌کند. نانوایی یک مبدل ارزشِ V1 است. نان، آموختن، معیشت‌ها، انتشارها و اثرهای محله‌ایِ آن ارزش چندبُعدیِ V2 هستند. هر خرید، دستمزد، انتشار و مشارکت یک جریان ارزشِ V3 است که مبدأ، گیرنده، دلتای-Æ، هزینه، زمان، اطمینان، خاستگاه و چرخه زیستی‌اش با رسیدنِ شواهد می‌تواند دگرگون شود. آلودگی‌ای که به زندگی دیگران سرریز می‌کند ضدارزشِ V4 است و با سود پاک نمی‌شود. نانوا، مشتری، محله و دولت می‌توانند همان جریان را زیر V5 به‌گونه‌ای متفاوت ارزش‌گذاری کنند؛ و کنش عمومی تنها بر مرزِ میان‌قابی، زیر قاعده‌ای منتشرشده و زیر منشور، موجه است.
چرا ارزش‌سالاری به آن نیاز دارد
«ارزش را اندازه بگیر» بی یک ابژهٔ دقیق برای اندازه‌گیری شعاری تهی است. این § وجود دارد تا بردار را چنان دقیق کند که بتوان بر آن محاسبه کرد: تا دولت‌ها را از شمردن اعلان‌ها همچون پیامدها بازدارد، تا زیان‌ها را از پنهان‌شدن درون قیمت‌ها بیرون بکشد، و تا اصرار ورزد که یک منفعت تنها آنگاه واقعی است که به یک شخص برسد. بی این بستر، کلِ آموزه شعر می‌بود؛ با آن، به یک نظام حسابداری بدل می‌شود.
در مقایسه با رویکردهای دیگر
در برابر اقتصاد رفاهِ تک‌سنجه، که بهزیستی را به یک عدد مطلوبیت فرومی‌کاهد. صورت‌های ارزش، حسابداریِ تعهدی در برابر نقدی را بازمی‌تابانند، و ارزش را هنگام کسب‌شدن به رسمیت می‌شناسند، نه هنگام وعده‌داده‌شدن. شرط مشارکت خویشاوندِ نزدیکِ رویکرد قابلیتِ سِن و نوسباوم است: آنچه اهمیت دارد قابلیتِ محقق‌شده است، نه منابعِ واگذارشده. کلِ بستر از نظریه مدیریت ارزش به ارث رسیده است. انضباطِ اندازه‌گیریِ آن در پی می‌آید در §5.